Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Orzeszkowa. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Orzeszkowa. Pokaż wszystkie posty

wtorek, 1 sierpnia 2017

Białoruś cz. 2 - Polskość

Polskość na Białorusi

Byłem tylko na Grodzieńszczyźnie i Nowogródczyźnie. Tu ślady polskości są bardzo wyraźne.

Ludzie posługują się na co dzień mieszanką białoruskiego, polskiego i rosyjskiego. Liczę na to że Naród Białoruski swoją tożsamość odnajdzie w sposób inny niż opozycja do Polskości. Tymczasem zapraszam na gawędę o śladach Polaków, a jest ich co nie miara.

Zaczniemy z przytupem. Od najważniejszego rodu - Radziwiłłów. Czy to zwykli zdrajcy czy wielcy patrioci, nie mnie oceniać. 
Wątpliwości nie mam, że Nieśwież - gniazdo rodu - robi wrażenie.


Białorusinom trzeba oddać, że pięknie je restaurują.





Dziedziniec wielości rynku średniego miasta



Wnętrza zachwycają



Detale - trudno się przyczepić - tu kafle pieca. A nie wierzę, że przetrwało to sowiety!



Pięknie odrestaurowano także farny kościół w Nieświeżu. Mieści on szczątki rodziny.




Kolejny zamek tej rodziny - Mir.


Styl zgoła odmienny, ale odnowa, pierwsza klasa.


Rozmiaru arrasu nie trzeba tłumaczyć


Przepięknie. Warto pokonać wszystkie schody. Czynne do 18, toaleta w bramie w zewnętrznym wale.


Po Radziwiłłach czas na Wieszcza.


Że w nowogródzkiej mieszkał stronie, wszyscy wiemy.


w tym domu mieści się muzeum


a w nim cymbały - na takich Jankiel grał swój koncert.


Jednak urodził się i wychował, a także najlepsze czasy młodości spędził młody Adam w Zaosiu.


Zrekonstruowano tam jego dom rodzinny.


A sielanka trwa...


Jak Nowogródek ma Mickiewicza, tak Grodno ma Orzeszkową. Dom, w którym mieszkała do śmierci, mieści jej muzeum.


Niedaleko jest faktyczny grób Jana i Cecyli Bohatyrowiczów


Okolica jest znaczona rodzinnymi groby  


A nic nie jest tak klimatyczne jak fragment "Nad Niemnem" przy mogile powstańców roku 1863. Czyta Michał Rzepiak nasz pilot/przewodnik/organizator.



Z jego inspiracji wyposażyliśmy się w pomoc dla Rodaków: proszki do prania, kawę herbatę, i najlepsze - modlitewniki dla osób starszych, z powiększoną czcionką.



Białoruś nie tylko literatura. Kościół Bazylianów (poniżej) był ostatnim w Grodnie, w którym odprawiano msze po polsku w czasach ZSRR. Nasza przewodniczka opowiadała, jak źle było to widziane w Białoruskiej SRR.


Natomiast w katedrze - także w Grodnie, jest obelisk hrabiego Tyzenhauza. Miał stanąć w bardziej reprezentacyjnym miejscu, ale historia mu nie sprzyjała.  


Katedra olśniewa. Na szczęście nie podzieliła losu Fary Witoldowej, którą któregoś poranka w latach sześćdziesiątych XX wieku kolektyw komsomolski wysadził w powietrze. 


Grodno jest także symbolem upadku naszego kraju. Tu właśnie obył się ostatni sejm Pierwszej Rzeczypospolitej. W tym pałacu w roku 1793 zatwierdzono II rozbiór Polski.


Tak dziś wygląda pałac królewski i miejsce Sejmu. Komuniści usadowili tu siedzibę komitetu. To by się król Staś ucieszył.


A skoro o rozbiorach mowa to trudno nie wspomnieć Tadeusza Rejtana, którego rodziny dwór stoi do dziś:


Z kaplicy, w której pochowano naszego bohatera, niewiele zostało.  Dobrze że białoruski minister kultury uznał ją za zabytek.


Innych śladów jest na pęczki. W Nowogródku Jagiełło poślubił swoją czwartą żonę, która wydała na świat tak wielu jagiellońskich królów.

Upamiętnia to tablica


Płyty, takie jak poniższa, można znaleźć w wielu kościołach.

Częściej znikają ślady historii najnowszej. A ta też nie jest łatwa. Siostry Nazaretanki oddały życie za zakładników wziętych przez Niemców w czasie okupacji.


Polskie pomniki na cmentarzach trwają, o ile o nie dbamy.


Są tu także ślady Armii Krajowej


Czasem bezimienne


A czasem tylko trochę mniej anonimowe


Trwa też pamięć o obrońcach z 1939 roku i z roku 1920.


Czasem chcielibyśmy, aby nasi bohaterowie byli bardziej upamiętnieni. 


A czasem cud, że w ogóle są po nas ślady.


Że jest o co dbać, wątpliwości nie ma.



Za słowami Marszałka: "Naród, który nie szanuje swej przeszłości nie zasługuje na szacunek teraźniejszości i nie ma prawa do przyszłości".




Ale od zapomnienia dzieli nas naprawdę niewiele.

wtorek, 25 lipca 2017

Białoruś - życie

Białoruś - życie

Tym wpisem rozpoczynam mini cykl zdjęć z Białorusi. Na pierwszy ogień temat najważniejszy czyli: jak mieszkają Białorusini. Trochę też moich subiektywnych wrażeń.


Granica nie pozostawia wątpliwości do jakiego kraju wjeżdżamy. Kłosy okalające kontur kraju i wieńcząca je gwiazda to pozostałość po Białoruskiej SRR. Z resztą jak pamiętamy większość demoludów miała coś takiego.


A tak mieszka się w miastach - Grodno


Baranowicze



Blokom towarzyszą romantyczne zachody słońca z kombinatem w tle.



Na wsiach religijność nigdy nie zanikła, do miast powraca. Poniżej nowa cerkiew na uboczu Baranowickiego osiedla.



A skoro o religii mowa, to nigdy nie było z tym na Białorusi łatwo. Poniżej zatarte nazwiska fundatorów kościoła. Myślicie, że w czasach sowieckich? Nie, fundatorzy wystraszyli się represji carskich, po tym jak kościół został przekształcony w cerkiew jako kara za pomoc powstańcom styczniowym.



Na wsiach mieszka się jak przed wojną tyle, że domy eternitem kryte.



Zwracam uwagę na porządek panujący w obejściach - moglibyśmy się od Białorusinów tego uczyć!



To nie są zdjęcia ze skansenu



Nie ukrywam, że to było pole dla romantycznych kadrów :)



A jak jesteśmy przy sielance - kąpiel w Świtezi. Jezioro jest niesamowicie czyste, pomimo że odwiedzane gremialnie przez autochtonów. Na brzegu nie znajdziesz ani jednego papierka ani butelki, a milicji nie widziałem.




Jednak życie na wsi to nie sielanka. Rozkład jazy autobusów we wsi Stare Wasiliszki. Dla nieznających języka: Grodno-Lida: 16.55 piątek, sobota; 9.50 sobota, niedziela; 18.24 niedziela.



A jak jesteśmy przy Starych Wasiliszkach to urodził się tam i do 1952 roku mieszkał nie kto inny jak Czesław Wydrzycki, bardziej znany jako Czesław Niemen. Jest tam poświęcone mu muzeum. Ma świetnego dyrektora pasjonata-gadułę.



Jak pisałem, życie na wsi jest trudne; zostają tam głównie starsze kobiety. Na zdjęciu pani Bohatyrowicz z prawnukiem. Opiekują się grobem Jana i Cecylii. Pamiętacie? Tak, tak. Orzeszkowa opisała prawdziwą historię, a wieś Bohatyrowicze istnieje do dziś!



Na następnym zdjęciu mieszkanka nadniemeńskiej wsi. Każdemu przysługuje trzydziestoarowy ogródek. Jeśli wyrazi chęć, może otrzymać od państwa w bezpłatne użytkowanie obszar dwa razy większy (60a = 0,6 ha). To pozwala ludziom jakoś przeżyć - i jest reliktem czasów sowieckich.



Jeszcze większym reliktem są kołchozy. Tak, tak, ziemia na Białorusi jest państwowa, a gospodarują na niej kołchozy. Poniżej kołchoźnicy w przerwie malowania płotu.



Oczywiście Białoruś to nie tylko wsie (choć dominują). Odwiedziliśmy też hutę szkła Niemen. Produkuje się tam prawdziwe cuda, a do biletu dostaje się kryształową cukiernicę! Huta została założona jeszcze w XIX wieku przez polskich właścicieli.



A skoro mowa o polskości: serce boli, kiedy widzimy w miastach nazwy ulic nadane na cześć 17 września. 



Na szczęście oprócz ulic takich jak powyższa czy popularna ul. Sowiecka, są też takie:



Ślady polskości spotykamy na każdym kroku (poświęcę temu oddzielny wpis). Jednak bez opieki popadają w ruinę.



W wielu miejscach pamięć o Polakach jest jednak silna. Szczególnie tam, gdzie ją sami pielęgnujemy.


Po Żydach, którzy przed wojną stanowili ok 60% ludności Grodna, pozostał tylko zaułek prowadzący do dawnego getta i tablica pamiątkowa.